Næsta kynslóð mætir til leiks

Þessi grein birt­ist áður í blaðinu VEIÐI XIV sem Veiðihornið gaf út í maí 2025. 

Heimildamyndin Strengur

Heimildamyndin Strengur fjallar um fjölskylduna í Árnesi sem hefur búið og starfað við Laxá í Aðaldal í sjö kynslóðir en aðalpersónur myndarinnar er einmitt nýja kynslóðin sem er mætt á bakkann. Fylgir myndin fjórum ungum konum, sem eru að stíga sín fyrstu skref sem leiðsögumenn í Laxá.

Aðalframleiðandi er Aðalsteinn Jóhannsson, en hann þekkir vel til Laxár. Strengur er framleidd í samstarfi við Sagafilm og leikstýrt af Göggu Jónsdóttur. 

Ungu konurnar, þær Arndís Inga og Áslaug Anna, Árna Péturs dætur og systurnar Andrea og Alexandra Ósk Hermóðsdætur eru stjörnur myndarinnar.

Veiði settist niður með Alexöndru Ósk Hermóðsdóttur. Fyrsta spurningin var hvenær fær íslenskur almenningur að sjá myndina? „Það var fyrst talað um síðustu jól en þar sem kvikmyndin er að fara á kvikmyndahátíð þá frestaðist það. Það er skilyrði að myndirnar séu frumsýndar á hátíðinni. Þess vegna er verið að bíða með að sýna hana. Ég veit ekki hvenær það getur orðið,“ upplýsir Alexandra.

Þær frænkur og systur eru að fara til Kaupmannahafnar á ráðstefnu í vor þar sem þær munu ræða um sjókvíaeldi og ógnir sem stafa af því. Kom það til vegna greinar sem breska blaðið Guardian birti um myndina Streng. Alexandra er mjög spennt fyrir þeirri upplifun.

„Mér fannst mjög ánægjulegt að fá að vera hluti af þessu. Kvikmyndahópurinn sem stóð að verkefninu var mjög skemmtilegur og þetta var alveg frábært,“ segir Alexandra þegar hún er spurð hvernig hafi verið að taka þátt í myndinni. Hún bætir við að það hafi verið svo skemmtilegt að gera þetta með fjölskyldunni og öllu því flotta fólki sem kom að gerð myndarinnar.

Áslaug Anna og Arndís Inga fara yfir málin. Frænkurnar fara yfir alls konar mál í myndinni. Meðal annars áhyggjur sínar vegna framtíðarinnar og tilvist sjókvíaeldis. Þær ræða líka metnaðinn sem þær hafa fyrir því að gestum þeirra gangi vel í veiðinni. Ljósmynd/Sigga Ella

Síðasta hindrunin úr vegi

Hún varð sautján ára í byrjun árs og þar með er síðasta hindrunin úr vegi fyrir því að verða fullgildur leiðsögumaður við Laxá. Hún er komin með bílprófið. „Ég má loksins vera að gæda svona opinberlega. Ég hef verið að gæda en nú er bílprófið komið. Við þrjár elstu verðum eitthvað í leiðsögn í sumar og líka Áslaug Anna, þó að hún eigi eftir eitt ár í bílprófið.“ Það er auðheyrt á henni að það er tilhlökkun fyrir sumrinu. Hún er samt alveg meðvituð um að það getur tekið smá tíma að komast í stærra hlutverk. „Það er eitthvað sem kemur með árunum,“ segir hún.

Það kemur margt upp í huga hennar þegar spurt er í hverju tilhlökkunin sé fólgin varðandi sumarið. Að vera í leiðsögn. Hún nefnir fyrst að vera við ána. Vera hluti af þessu samfélagi sem eru leiðsögumenn, og allir þeir sem kom að því að annast og aðstoða gestina – veiðifólkið. „Það er líka gaman að taka fullan þátt í þessu starfi sem svo margar kynslóðir á undan mér og okkur hafa unnið við.“

En Alexandra, hver er martröðin í þessu?

„Ef að ég stend mig ekki nógu vel og fólkið mitt fær ekki fiska. Það yrði skelfilegt. Ef það gerist þá hringi ég í pabba. Hann er öryggisnetið mitt í öllu. Hann og Árni Pétur þekkja ána betur en nokkur. Auðvitað fer þetta eftir aðstæðum. Ef til dæmis er góð veiði og mitt fólk ekki að fá fiska þá myndi ég leita til hans og ekki seinna en eftir tvær vaktir,“ brosir Alexandra.

Hennar eftirlætisflugur í Laxá eru Munroe´s killer, Betsy og Dóra. Hún segist mjög horfa til þess sem Pétur Steingrímsson í Nesi var að hnýta. Tvær síðastnefndu flugurnar eru einmitt hannaðar af Pétri, sem lést snemma á þessu ári. „Mér finnst Pétursflugurnar lang heiðarlegastar í Laxá. Pétur hnýtti Dóru og er hún skírð í höfuðið á sætri vinnukonu,“ brosir hún.

Alþjóðleg stórstjarna

Katheryn Winnick kvikmyndastjarna er án efa þekktasta stjarna myndarinnar, með fullri virðingu fyrir þeim frænkum úr Nesi. „Hún var að veiða í fyrsta skipti. Hún er það ákveðin og örugg með sig að það var alveg erfitt að reyna að kenni henni eitthvað,“ viðurkennir Alexandra. „Það er mjög erfitt að koma í sína fyrstu veiði í Laxá í Aðaldal. Hún er áskorun og jafnvel fyrir lengra komna.“

Alexandra segist hafa verið með stjörnur í augunum þegar leikkonan mætti á svæðið. Hún hafði séð þættina Vikings á Netflix, þar sem leikkonan fer með mjög stórt hlutverk og leikur sjálfa Lagerthu.

Lopapeysurnar sem þær frænkur skarta í Streng eru mjög fallegar. Hún samsinnir því og segist hafa fengið sína þegar hún var níu ára. „Það er alltaf mjög stórt þegar við fáum fyrstu laxapeysuna. Ég fékk mína í jólagjöf og nota hana enn. Hún stækkar með manni.“ Þessar lopapeysur eru nokkurs konar einkennisbúningur í Árnesi. Hvítar eða bláar lopapeysur með laxamynstri. Alexandra segir að Hermóður pabbi hennar og Árni Pétur föðurbróðir hennar séu sammála um að ekkert haldi betur hita en einmitt íslenska ullin. „Þeir eru sko búnir að prófa alls konar og niðurstaðan er alltaf sú sama. Ullin.“

Vonast til að opna augu fólks

Hvað vill hún að myndin skilji eftir sig?

Hún nefnir sjókvíaeldið og hún vonast til að borin verði meiri virðing fyrir því að konur séu í veiðileiðsögn. „Mest vona ég að augu fólks opnist varðandi ógnina af sjókvíaeldi. Hvað þetta er í raun hættulegt og skelfilegt. Fólk geri sér grein fyrir hvaða áhrif þetta getur haft á bændur, náttúruna og allt Ísland. Ég hélt að fólk gerði sér grein fyrir þessari stöðu eins og ég sem er alin upp við að bera virðingu fyrir náttúrunni. En svo fer maður að tala við fólk um þetta og þá fékk ég bara hálfgert sjokk. Mér finnst ótrúlega margir blindir fyrir þessu og ég verð pirruð að fólk skuli ekki skilja hvað þetta er stórt og mikilvægt. Mér finnst það skelfilegt.“

Hún viðurkennir að það er mikið stress í henni fyrir þeim degi þegar heimildamyndin Strengur verður frumsýnd í íslensku sjónvarpi. „Já. Alveg bara mjög mikið. Það er svo erfitt að sjá sjálfa sig og það eru tvö ár frá því að þetta var tekið upp. Kannski var maður að segja einhverja vitleysu. Ég vissi ekki jafn mikið og ég veit núna. Maður hefur elst um tvö ár og þá breytist maður.“

Áhyggjur Alexöndru eru eðlilegar. Það er alltaf smá sviðsskrekkur í öllum. En henni til hughreystingar þá eru þær systur og frænkur allar fjórar til fyrirmyndar og leystu þær sitt verkefni af hólmi með miklum sóma. Vonandi verður myndin á dagskrá íslenskrar sjónvarpsstöðvar áður en langt um líður, þó kann það að dragast fram til næstu jóla.