Hugsunin um þennan tröllvaxna birting lét Maros ekki í friði

Síðustu veiðidagarnir í Vatnsá í haust voru ævintýri líkastir. Maros Zatko var við veiðar þessa daga. Maros er afburðafær veiðimaður og hefur nokkrum sinnum ratað í umfjöllun hjá fjölmiðlum og þá oftar en ekki vegna veiðiævintýra sinna. Þau ævintýri hafa oftar en ekki verið af sjóbirtingsslóðum þar sem hann virðist hafa einstakt lag á að setja í þá stærstu sem Skaftafellssýslurnar fóstra. Hann er ættaður frá Slóvakíu en hefur búið á Íslandi árum saman. Nýjasta ævintýrið hans er eitthvað sem hann hefur ekki deilt með fólki fyrr en nú.

„Það var svo mikið af stórum birtingi í ánni í haust. Ég fékk einn sem mældist 97 og annan sem var 100,5 sentímetrar en ég sá fisk sem mér fannst mun stærri,“ upplýsir Maros í samtali við Veiði.

Hugsunin um þennan stóra sjóbirting, þennan tröllvaxna birting lét Maros ekki í friði. Tveimur dögum síðar var Maros aftur að veiða og kom að hylnum þar sem hann hafði séð þann risastóra. Fiskurinn leyndi sér ekki þegar hann sá hann fyrst. Aðeins bjartari en hinir og svona líka svakalega þykkur. Hann var ekki í hylnum þar sem Maros hafði séð hann fyrst. Hann veiddi sig upp ána og prófaði ýmsar gerðir af púpum. „Ef ég er að kasta á fisk sem ég sé eða veit að er þarna þá tek ég bara nokkur köst og skipti svo um púpu. Aftur bara nokkur köst og skipti. Maður þarf að fara mjög varlega. Ef þeir sjá þig þá er eins og þeir taki síður. Sumir fara hreinlega á meðan að þessir stóru fara ekki endilega en þeir taka síður.“

Þarna var sá stóri

Maros, sem er enn að læra á ána og allt vatnasvið Heiðarvatns kom að hyl 29. Liturinn sem hann var að vonast til sjá, þessi ryðbrúni skuggi var þarna. Það fór spenningsskjálfti um hann. Þetta var í fyrsta skipti sem hann veiddi Vatnsá að hausti. Hann hafði veitt Heiðarvatnið og skoðað Vatnsá að vori en þetta var fyrsta haustveiðin hans í Vatnsá.

Maros er að taka við sem yfirleiðsögumaður og staðarhaldari í Heiðarvatnskerfinu í sumar. Vatnsá fellur úr Heiðarvatni og sameinast hinni jökullituðu Kerlingadalsá til sjávar. Þeir dagar sem voru lausir á svæðinu síðustu daga haustsins notaði Maros til að kynnast svæðinu og möguleikum þess.

Við hyl 29 sem heitir Gálghylur, ef minnið bregst ekki Veiði, gerði Maros sig kláran. Hér átti að gefa sér góðan tíma að reyna að ná samningum við hinn stórvaxna sjóbirting. Maros ákvað að byrja með Pheasant Tail með jungle cock, koparvír og gúmmíleggjum. Stærð flugunnar var tía. Þau voru ekki mörg köstin áður en hann fékk þunga og ákveðna töku.

„Ég tók strax fast á honum. Taumurinn var fluor carbon og ég treysti honum vel. En það er erfitt að eiga við fisk af þessari stærð í svona lítilli á. Hyljirnir eru margir litlir og mikið af grjóti og erfitt að stranda svona stórum fiski,“ segir Maros í samtali við Veiði.

 

Náttúrufegurðin á þessum slóðum er einstök. Hér er horft fram Sund og upp eftir Kerlingadalsá. Vatnsá rennur úr Heiðarvatni og sameinast svo Kerlingadalsá. Jökulaurinn sem Kerlingadalsá hleypur um er gráleitur en græni liturinn er aldrei langt undan.

Spennuþrunginn hálftími

Þetta er lengsta barátta sem hann hefur átt við sjóbirting og áætlar hann að viðureignin hafi tekið um hálftíma. „Það er mjög erfitt að þreyta svona stóran fisk í svo lítilli á. Hann fór af stað niður og ég veit ekki hvað við fórum í gegnum marga hylji en þeir voru margir,“ hlær hann.

„Þessi fiskur reyndi allt. Fór fyrir grjót og tók rokur og það er ótrúlega erfitt að eiga við svona stóran fisk við þessar aðstæður. Hann stökk og hann velti sér, fór undir holbakka og ég varð að vanda mig að vera alltaf nálægt honum  með stíft átak en ná að þreyta hann á sama tíma. Það er miklu auðveldara að eiga við svona fiska þar sem er mikið vatn og hann getur tekið langar rokur. Þá þreytast þeir fyrr. Til dæmis ef þú ert að eiga við stóran fisk í Tungufljóti í Syðri – hólma þá þreytist hann fyrr, en Vatnsá er svo lítil. Ég var stöðugt með pressu á hann og reyndi sem mest að vera neðan við hann. Svo þegar hann var loksins farinn að gefa sig náði ég að sporðtaka hann. Þvílík stirtla. Eftir að ég hafði náð honum gaf ég honum góðan tíma í vatninu áður en ég gerði nokkuð. Við þurftum báðir að jafna okkur og ég vildi vera viss um að hann væri að fá nóg súrefni þannig að ég lyfti honum ekki upp úr vatninu strax. Mín reynsla er að þeir þurfa að fá tíma til að jafna sig og eru rólegir fyrst á eftir meðan að þeir kasta mæðinni. Svo lyfti ég honum upp og er með myndavél á þrífæti. Ég hef gert þetta marg oft og er fljótur að setja upp dótið til að ná í að sem ég er að sækjast eftir.“

Mælir bara þá stærstu

Maros er ekkert alltaf að mæla fiskana sína. Hann segist ekki mæla fiska sem eru í kringum 85 til 90 sentímetra en þegar þeir eru orðnir stærri vill hann mæla. Hann var ekki með málband á sér í þessari viðureign en svo vel vildi til að fisknum var landað um tvö hundruð metra frá bílnum þannig að Maros kom tröllinu fyrir í háf í ánni þar sem hann var á hliðinni og gat hlaupið í bílinn og náð í mæliklút sem hann lagði fiskinn á. Slíkir klútar eða ábreiður eru með áprentað málband og því þægilegt að leggja fiskinn á það og fá nákvæma mælingu. „Hann mældist 103 sentímetrar,“ upplýsti Maros.

„Eftir því sem ég kemst næst veiðast ekki margir sjóbirtingar í heiminum af þessari stærð. Við sjáum þessa fiska af og til í fiskiteljurum þar sem eru myndavélar en það er ekki oft sem þessir fiskar veiðast. Hver sentímeter á bilinu 95 til 100 sentímetrar er mikill áfangi. Að maður tali nú ekki um hvern sentímeter umfram hundrað. Fiskurinn var líka í svo góðu standi. Hann var ekki ferskur úr sjó en greinilega ekki búinn að vera lengi í Vatnsá því hann var ljósari en hinir birtingarnir. Hann var ótrúlega þykkur og ekkert farinn að falla þannig að hann var í fullkomnu ástandi.“

Maros mældi ekki ummál, þar sem hann var ekki með málband og hann vildi ekki giska á þyngd en Veiði telur afar líklegt að þetta sé fiskur sem nær þrjátíu pundum, hefði hann verið vigtaður. „Þessi sjóbirtingur var í svo góðu standi og fullkomnu formi að ég vildi koma honum sem fyrst út í aftur eftir myndatöku. Hann átti greinilega eftir að gegna hlutverki við hrygningu sem var að styttast í.“

Er þetta stærsti sjóbirtingur sem þú hefur veitt?
„Já. Þetta er sá stærsti sem ég hef veitt. Ég hef orðið góða reynslu af því að takast á við stóra sjóbirtinga og sú reynsla nýttist mér vel þarna. Ég er ekki viss um að ég hefði náð að landa honum fyrir tuttugu árum þegar ég var að byrja. Ég var alltaf fyrir neðan hann og togaði hann niður á við þannig að hann var að streða upp og á móti straumi. Það var eina leiðin til að þreyta hann. En þetta var spennuþrungin viðureign og á hverri mínútu gat eitthvað farið úrskeiðis.“

Ævintýraheimurinn í Heiðardal

Maros segir Heiðarvatn og vatnasvæðið allt einn ævintýraheim. Það er ljóst að eftir að farið var að sleppa öllum birtingi hefur hann farið stækkandi. Hann segist hafa séð stærri fiska að hann telur en þennan sem hann náði að landa. „Ég kom að Frúarhyl, sem er ofarlega í Vatnsá. Neðst í hylnum var risavaxinn sjóbirtingur. Ég kom aftan að honum og sá bara þykktina. Hann var nánast eins og túnfiskur í laginu. Þetta var fiskur sem var stærri en sá sem ég landaði upp á 103 sentímetra. Við erum að tala um silunga. Áður en ég kom til Íslands þá þótti mér stór silungur vera 45 – 50 sentímetrar. Þessir sjóbirtingar líkjast ekkert silungi í þeim samanburði. Þetta er svo miklar og flottar skepnur.“

En Maros, af hverju ertu ekki búinn að segja frá þessum fiski fyrr?

„Ég er mest að veiða fyrir sjálfan mig og hef ekki þörf fyrir að vera að deila myndum. En auðvitað er gaman að segja frá svona fiski og ég ætlaði ekki að vera með þetta sem eitthvað leyndarmál. En það var gaman að rifja þetta upp aftur og fara í gegnum myndirnar, eftir annasaman vetur.“

Eftir að leiðir skyldu hjá Marosi og hinum tröllaukna sjóbirtingi tók sá fyrrnefndi sér tíma til að meðtaka það sem hann hafði upplifað. „Ég var þakklátur. Það var gaman að hugsa um þetta aftur og hin raunverulegu verðlaun í mínum huga eru ljósmynd sem maður getur skoðað og upplifað aftur og aftur þessa viðureign.“

Hver er Maros Zatko?

Hann fæddist árið 1990 í fjallahéraði í Slóvakíu. Góð veiðiá, Bela rennur í dalnum hans, milli hárra fjalla. Þar halda til öflugir urriðar og einnig grayling. Hann ólst upp á bökkum árinnar sem rennur í gegnum þorpið þar sem hann ólst upp. Það er enginn í hans fjölskyldu sem stundar fluguveiðar en þangað stefndi hugur Marosar strax á unga aldri.

---

Það voru ófáir dagar þar sem móðir hans þurfti að sækja hann niður að á, því hann gleymdir sér við að horfa á veiðimenn kasta í Bela. Jafnvel þó engir veiðimenn væru á svæðinu gat hann gleymt sér við að horfa á ána.

Hann var ellefu ára þegar hann byrjaði af krafti að veiða á flugu og jafnframt fór hann að hnýta sínar eigin flugur. Bela er krefjandi á, mjög hröð og köld og segir Maros hana erfiða.

Hann flutist til Íslands árið 2014. Settist fyrst að á Húsavík og þaðan flutti hann til Kanada í stuttan tíma og bjó þá á Vancouver eyju. Frábær veiði þar víða, segir hann um Kanada. Þaðan flutti hann svo til Kirkjubæjarklausturs og hefur búið þar síðustu ár með Alice, kærustunni sinni frá Tékklandi. Þau eiga eitt barn og annað er væntanlegt í sumar.

Í dag fer hann í heimsóknir til Slóvakíu en kemur svo aftur heim til Íslands, útskýrir hann aðspurður hvort sé heima, Ísland eða Slóvakía.

Þessi Hucho mældist 121 sentímeter. Fiskur sem er vel yfir tuttugu kíló. Veiddur í Slóvakíu.

Maros hefur hin síðari ár farið að veiða Hucho lax í Slóvakíu. Það er áskorun segir hann. Hann vitnar til félaga sinna sem sumir hverjir hafa árum saman kastað fyrir þennan eftirsóknaverða ferskfisk af laxaætt. Árum saman og jafnvel ekki fengið högg. Veiðitíminn á Hucho er nóvember og desember. Þetta er vetrarveiði. Ástundunin er ekki mjög mikil. Það eru alls ekki allir veiðimenn sem nenna að fara í tvær þrjár vikur og eiga von á einum eða engum fiski. En þegar kemur að Marosi þá viðurkennir hann að þetta sé efsta stig leiksins, í hans huga. Hann hefur svo sannarlega náð árangri. Síðastliðin þrjú ár hefur hann landað samtals 45 slíkum fiskum. Félagar hans í Slóvakíu voru í gríni komnir af stað með fjársöfnun til að senda hann heim, síðastliðinn vetur. “Maros go home.” Þeir eru flestir að kasta spúnum á meðan að Maros veiðir þá á flugu.

Maros er undrabarn þegar kemur að fluguveiði. Þolinmæði, útsjónarsemi og frumkvæði gætu verið hans einkunnarorð þegar kemur að fluguveiði. Hann hnýtir sínar flugur og þegar kemur að stórfiskum standast honum fáir snúning.